Sağlık Rehberi

Sağlığınıza ilişkin alanımıza özel bir çok bilgiyi sağlık rehberinde bulabilirsiniz. Sağlık rehberimizi incelediniz mi ?
17 Kasım: Rahim Ağzı Kanseri Nasıl Ortadan Kaldırılabilir?

Rahim ağzı kanseri, nedeni bilinen ve büyük ölçüde önlenebilen bir kanserdir. HPV aşısı, düzenli HPV taraması ve kanser öncüsü değişikliklerin zamanında tedavisi birlikte uygulandığında, hastalığın toplum sağlığı sorunu olmaktan çıkarılması mümkün görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bu hedef için 17 Kasım 2020'de küresel bir strateji başlattı. Dünya Sağlık Asamblesi de Mayıs 2025'te aldığı kararla 17 Kasım'ı Dünya Rahim Ağzı Kanserini Ortadan Kaldırma Günü ilan etti; gün ilk kez 2025'te anıldı.

Bir kanser için ortadan kaldırma hedefinin konulabilmesinin nedeni, rahim ağzı (serviks) kanserinin neredeyse tamamının yüksek riskli HPV tiplerinin uzun süre devam eden enfeksiyonundan gelişmesidir. Enfeksiyonla kanser arasında çoğu zaman yıllar süren bir kanser öncüsü (prekanser) dönem bulunur. Aşı enfeksiyonu önlemeyi, tarama bu öncü değişiklikleri erken bulmayı, tedavi ise kansere dönüşmeden ortadan kaldırmayı amaçlar.

"Ortadan Kaldırma" Ne Anlama Geliyor?

Hedef, rahim ağzı kanserinin hiç görülmemesi değildir. DSÖ, yılda 100.000 kadında 4'ün altında yeni vaka görülmesini, hastalığın artık bir halk sağlığı sorunu olmaktan çıktığı eşik olarak tanımlar. Bu eşiğin bu yüzyıl içinde tüm ülkelerde aşılabilmesi için 2030'a kadar ulaşılması gereken üç ara hedef belirlenmiştir.

Bugün rahim ağzı kanseri, dünyada kadınlarda en sık görülen dördüncü kanserdir ve her yıl 350.000'den fazla kadının ölümüne yol açmaktadır.

Üç Adımda Ortadan Kaldırma: 90-70-90 Hedefleri

Hedef Strateji ne öngörüyor? Kadınlar için karşılığı
%90 aşılama Kız çocuklarının %90'ının 15 yaşına kadar HPV aşısını tamamlaması Aşının, HPV ile karşılaşma olasılığı başlamadan yapılması
%70 tarama Kadınların %70'inin 35 ve 45 yaşlarında yüksek performanslı bir testle (HPV testi) taranması Belirti olmasa da tarama programına düzenli katılmak
%90 tedavi Kanser öncüsü değişiklik saptanan kadınların %90'ının tedavi edilmesi, kanser tanısı alanların %90'ının uygun tedaviye ulaşması Pozitif tarama sonucundan sonra kontrol ve tedaviyi yarım bırakmamak

Bu üç adım birbirini tamamlar. Aşı tüm kanser yapıcı HPV tiplerine karşı koruma sağlamadığı için aşılı kadınların da taranması gerekir. Tarama ise ancak pozitif sonucu olan kadın kolposkopi ve gerekli tedaviye ulaştığında amacına ulaşır.

Türkiye'de Tarama ve Aşılama

Ulusal Kanser Tarama Programı'nda rahim ağzı kanseri taraması, 30–65 yaş arasındaki kadınlara 5 yılda bir HPV testiyle yapılır. Test; Aile Sağlığı Merkezleri, Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde ücretsizdir. Rahim ağzından fırça ile örnek alınır; işlem kısa sürer ve çoğunlukla ağrısızdır.

HPV aşısı ise Kasım 2026 itibarıyla ulusal aşı takviminde yer almamaktadır. Sağlık Bakanlığı, aşının takvime alınmasına yönelik bilimsel değerlendirmenin sürdüğünü açıklamıştır. Aşı, hekim değerlendirmesiyle uygulanabilir. En yüksek koruma, HPV ile karşılaşmadan önce, yani cinsel yaşam başlamadan yapılan aşıyla elde edilir. Hangi yaşlarda ve kaç dozla uygulandığı HPV aşısı yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Pozitif Sonuçtan Sonraki Adımlar

Tarama, sonucun takibiyle tamamlanır. HPV testi pozitif çıkan her kadında kanser yoktur; enfeksiyonların büyük bölümü bağışıklık sistemi tarafından 1–2 yıl içinde temizlenir. Ancak HPV 16 veya 18 pozitifliği ya da hücre incelemesinde (smear) anormallik saptanması, rahim ağzının kolposkopiyle büyütülerek incelenmesini gerektirir. Kolposkopide gerekirse biyopsi alınır.

Biyopside yüksek dereceli kanser öncüsü değişiklik (CIN2 veya CIN3) saptanırsa, değişikliğin bulunduğu dokunun çıkarılması planlanır. Bu amaçla en sık uygulanan yöntem LEEP konizasyondur. Tedavi, kanser öncüsü değişikliğin kansere ilerleme olasılığını azaltmayı amaçlar. Kolposkopi sonuçlarının nasıl yorumlandığı kolposkopi sonucu ne anlama gelir? yazısında, CIN dereceleri ise rahim ağzında hücresel değişiklikler yazısında açıklanıyor.

Taramayı Beklemeden Değerlendirilmesi Gereken Belirtiler

Rahim ağzı kanseri erken dönemde çoğunlukla belirti vermez. Şu durumlarda tarama tarihini beklemeden kadın hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır:

  • Cinsel ilişki sonrasında kanama
  • Adet dönemleri arasında kanama
  • Menopoz sonrasında görülen her türlü vajinal kanama
  • Kötü kokulu ya da kanlı vajinal akıntı
  • Uzun süren kasık veya bel ağrısı

Bu belirtiler çoğunlukla kanser dışı nedenlerden kaynaklanır, ancak nedenin araştırılması gerekir.

Rahim ağzı kanserinden korunma, kişinin yaşına ve geçmiş sonuçlarına göre şekillenir. Aşı için belirleyici olan, HPV ile karşılaşmadan önce yapılmasıdır. Tarama ve takip aralığını ise son HPV testinin sonucu, varsa kolposkopi ve biyopsi bulguları ve daha önce alınan tedaviler belirler.

Sıkça Sorulan Sorular

HPV aşısı olan kadın tarama yaptırmalı mı?
Evet. Aşı, rahim ağzı kanserine yol açan HPV tiplerinin çoğuna karşı koruma sağlar ama hepsine değil. Ayrıca aşıdan önce bulaşmış bir enfeksiyonu tedavi etmez. Bu nedenle aşılı kadınların da tarama programına katılması gerekir.

Smear testi ile HPV testi arasındaki fark nedir?
Smear, rahim ağzı hücrelerindeki değişiklikleri mikroskop altında arar. HPV testi ise bu değişikliklere yol açan virüsün varlığını gösterir. HPV testi kanser öncüsü değişiklikleri yakalamada daha duyarlı olduğu için Türkiye'de ve DSÖ önerilerinde birincil tarama testi olarak kullanılır. Smear, HPV pozitif kadınlarda ek inceleme olarak yapılır.

HPV testi pozitif çıktıysa kanser miyim?
Hayır. HPV pozitifliği, virüsün rahim ağzında bulunduğunu gösterir; kanser tanısı değildir. Takip ya da kolposkopi gerekip gerekmediğine, HPV tipine ve smear sonucuna göre karar verilir. Bu konu HPV pozitif ama smear normal yazısında ayrıca ele alınıyor.

Erkek çocuklara da HPV aşısı yapılır mı?
HPV aşısı erkekler için de onaylıdır. Erkeklerin aşılanması, kendilerini HPV'ye bağlı genital siğil ve bazı kanserlere karşı korurken virüsün toplumda yayılmasını da azaltır.

Rahmi alınmış bir kadının taranması gerekir mi?
Rahim ağzıyla birlikte rahmi kanser dışı bir nedenle alınmış ve geçmişinde yüksek dereceli kanser öncüsü değişiklik bulunmayan kadınlarda tarama genellikle gerekmez. Ameliyat kanser ya da kanser öncüsü değişiklik nedeniyle yapıldıysa, takip planını hekim belirler.

65 yaşından sonra tarama sürer mi?
Son yıllardaki taramaları düzenli ve negatif olan kadınlarda tarama 65 yaşında sonlandırılabilir. Daha önce kanser öncüsü değişiklik nedeniyle tedavi görmüş ya da hiç taranmamış kadınlarda taramanın sürdürülmesi gerekebilir.

editör iletişim: originstudio.team@gmail.com

Son Güncelleme Tarihi : 2026-11-18 09:01:06

Ekibimizin iletişime geçmesini ister misiniz ?

Site İçi Arama