Sağlık Rehberi

Yumurtalık kanseri, erken dönemde ortaya çıkan belirtilerin çoğu başka ve daha sık görülen sağlık sorunlarında da görülebildiği için fark edilmesi zor olabilen hastalıklardan biridir. Karında şişkinlik, çabuk doyma, pelvik ağrı veya sık idrara çıkma tek başına yumurtalık kanseri anlamına gelmez. Ancak bu değişiklikler yeni başladıysa, tekrarlıyorsa, kalıcıysa ve kişinin normalinden farklıysa dikkate alınmalıdır.

Yumurtalık kanserinde önemli olan yalnızca “hangi belirtiler görülür?” sorusu değildir. Belirtilerin ne zaman başladığı, ne sıklıkta tekrar ettiği ve giderek belirginleşip belirginleşmediği de değerlendirmede önem taşır. Güncel CDC önerilerine göre olağandışı vajinal kanama hemen değerlendirilmelidir; diğer belirtiler iki hafta veya daha uzun süre devam ediyorsa sağlık profesyoneline başvurulması önerilir.

Yumurtalık kanseri hangi belirtilere yol açabilir?

Yumurtalık kanserinde en sık dikkat çeken belirtiler karın ve pelvis bölgesindeki değişikliklerle sindirim ve idrar alışkanlıklarındaki farklılıklardır.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına yumurtalık kanserine özgü değildir. Örneğin şişkinlik sindirim sistemi sorunlarında, sık idrara çıkma idrar yolu problemlerinde, pelvik ağrı ise çok sayıda jinekolojik durumda görülebilir. Bu nedenle amaç, her belirtiyi kansere bağlamak değil; alışılmadık ve kalıcı değişiklikleri doğru zamanda değerlendirmektir.

Karın şişkinliği ne zaman dikkate alınmalı?

Gün içinde zaman zaman şişkinlik yaşamak oldukça yaygındır. Yumurtalık kanseri açısından dikkat çeken durum ise kişinin daha önce alışık olmadığı, sürekli veya sık tekrarlayan şişkinlik ve karın çevresinde belirginleşen artıştır.

Özellikle şişkinliğe pelvik veya karın ağrısı, çabuk doyma ya da idrar alışkanlığında değişiklik eşlik ediyorsa belirtilerin bütünü değerlendirilmelidir.

Burada önemli olan tek bir gün yaşanan şişkinlik değildir. Kişinin kendi normal düzenini bilmesi, yeni başlayan ve devam eden değişiklikleri fark etmesini kolaylaştırır. CDC de yumurtalık kanseri belirtilerini değerlendirirken kişinin kendi normalinden farklı değişikliklere dikkat etmesini özellikle vurgulamaktadır.

Çabuk doyma ve sindirim sorunları neden önemlidir?

Yumurtalık kanserinde belirtiler yalnızca jinekolojik olmayabilir. Çabuk doyma, yemek yemekte zorlanma, kabızlık veya bağırsak alışkanlığında değişiklik gibi şikâyetler de görülebilir. Bu nedenle bazı kişiler başlangıçta yaşadığı değişiklikleri mide veya bağırsak sistemiyle ilişkilendirebilir.

Örneğin daha önce rahatlıkla tüketilen bir öğünün ardından sürekli olarak erken doyma hissedilmesi, buna karında şişkinlik veya pelvik ağrının eşlik etmesi durumunda yalnızca “mide hassasiyeti” olarak düşünülmemelidir.

Bu belirtilerin çok daha sık başka nedenlerden kaynaklanabileceğini de unutmamak gerekir. Belirti olması kanser olduğu anlamına gelmez. Asıl önemli olan, yeni ve kalıcı bir değişikliğin nedeninin ortaya konulmasıdır.

Sık idrara çıkmak yumurtalık kanseri belirtisi olabilir mi?

Olabilir; ancak tek başına sık idrara çıkmak yumurtalık kanserini düşündürmek için yeterli değildir.

Yumurtalık bölgesindeki bir kitle veya başka bir pelvik değişiklik, mesaneye yakın anatomik yapılar nedeniyle idrar sıklığı veya aciliyeti gibi şikâyetlerle ilişkili olabilir. Bununla birlikte idrar yolu enfeksiyonları, mesane sorunları ve birçok başka durum da aynı belirtilere neden olabilir.

Bu nedenle özellikle yeni başlayan, tekrarlayan ve başka karın veya pelvik belirtilerle birlikte görülen idrar değişikliklerinin değerlendirilmesi önemlidir. CDC ve ACOG, sık veya acil idrara çıkmayı yumurtalık kanserinde görülebilen belirtiler arasında saymaktadır.

Belirtiler ne kadar sürerse doktora başvurulmalı?

Burada tek bir süreyi herkes için kesin bir tanı ölçütü gibi düşünmemek gerekir. Ancak güncel hasta bilgilendirmelerinde pratik bir eşik bulunuyor.

CDC, olağandışı vajinal kanamanın hemen değerlendirilmesini, diğer belirtilerin ise kişinin normali dışında olması ve iki hafta veya daha uzun sürmesi halinde sağlık profesyoneline başvurulmasını öneriyor.

ACOG ise özellikle karında şişkinlik veya büyüme, pelvik/karın ağrısı, çabuk doyma ve idrar belirtilerinin ayın 12 gününden fazlasında görülmesi halinde değerlendirme yapılmasını öneriyor. Bu ifade bir “kanser tanı eşiği” değildir; belirtilerin sıklığına dikkat çekmek için kullanılan bir klinik uyarıdır.

Pratik olarak şu değişiklikler önemsenmelidir:

• Daha önce olmayan bir belirtinin ortaya çıkması
• Belirtinin giderek daha sık görülmesi
• Şikâyetin geçmemesi veya tekrar tekrar ortaya çıkması
• Birden fazla belirtinin aynı dönemde görülmesi
• Menopoz sonrasında olağandışı kanama olması

Yumurtalık kanseri belirtileri menopozla karışabilir mi?

Evet. Özellikle menopoz döneminde karın şişkinliği, sindirim değişiklikleri, idrar yakınmaları veya vücuttaki başka değişiklikler farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle menopoz dönemindeki her yeni şikâyeti kanser olarak yorumlamak doğru değildir.

Ancak “menopozdan kaynaklanıyordur” diyerek yeni ve kalıcı belirtileri tamamen göz ardı etmek de doğru yaklaşım değildir. Belirtilerin kişinin önceki düzeninden farklı olup olmadığı ve zaman içinde devam edip etmediği değerlendirilmelidir.

Özellikle menopoz sonrası olağandışı vajinal kanama ayrı bir önem taşır ve gecikmeden değerlendirilmelidir.

Belirti varsa yumurtalık kanseri nasıl araştırılır?

Belirti ortaya çıktığında ilk amaç doğrudan “kanser var mı?” sorusuna tek bir testle cevap vermek değildir. Öncelikle kişinin şikâyetleri, süresi, sıklığı, tıbbi geçmişi ve risk faktörleri değerlendirilir.

Over (Yumurtalık) Kanseri: Sessiz İlerleyen Ama Erken Tanıyla Kontrol Altına Alınabilen Bir Hastalık*

Gerektiğinde pelvik muayene ve transvajinal ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Yumurtalıkta bir kitle veya şüpheli bir bulgu saptanırsa, doktor ek kan testleri ve başka incelemeler isteyebilir. CA-125 de bazı durumlarda bu değerlendirme içinde kullanılabilir.

Burada önemli bir ayrım vardır: CA-125 tek başına yumurtalık kanseri tanısı koydurmaz. CA-125 farklı kanserlerde ve kanser dışı bazı durumlarda da yükselebilir; normal olması da kanseri kesin olarak dışlamaz. Bu nedenle sonuç, kişinin klinik bulguları ve diğer tetkikleriyle birlikte yorumlanır.

Yumurtalık kanseri için rutin tarama testi var mı?

Bu konu, belirtiler hakkında bilgi arayan kişilerin sıklıkla bir sonraki sorusudur: “Hiçbir şikâyetim yoksa kontrol amacıyla CA-125 yaptırmalı mıyım?”

Ortalama risk taşıyan ve herhangi bir belirtisi olmayan kadınlarda yumurtalık kanseri için ölüm oranını azalttığı gösterilmiş rutin bir tarama testi bulunmuyor. CA-125 ve transvajinal ultrasonografi bu amaçla araştırılmış olsa da birlikte kullanılmalarının yumurtalık kanserine bağlı ölümleri azalttığı gösterilmemiştir.

Bu, CA-125 veya ultrasonografinin hiçbir zaman kullanılmayacağı anlamına gelmez. Belirti veya şüpheli bir bulgu olduğunda bu testler tanısal değerlendirme sürecinin parçası olabilir. Ayrıca yüksek risk taşıyan kişiler için yaklaşım, ortalama riskli kişilerden farklı şekilde planlanabilir.

Dolayısıyla “CA-125 normal çıktı, yumurtalık kanseri kesinlikle yok” veya “CA-125 yüksek çıktı, kesin kanser var” şeklinde bir yorum doğru değildir.

Yumurtalık kanseri belirtileri varsa ne yapılmalı?

Yumurtalık kanseri belirtilerinin önemli bir özelliği, başka hastalıkların belirtileriyle örtüşebilmesidir. Bu nedenle amaç belirtileri internet üzerinden bir hastalıkla eşleştirmek değil, kalıcı veya tekrarlayan değişiklikleri değerlendirmektir.

Özellikle karında yeni başlayan ve geçmeyen şişkinlik, pelvik veya karın ağrısı, çabuk doyma ve idrar alışkanlığındaki değişiklikler bir arada görülüyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir. Olağandışı vajinal kanama, özellikle menopoz sonrasında ortaya çıkmışsa, ayrıca önem taşır.

Yumurtalık kanserinden şüphelenilmesi de kanser tanısı konulduğu anlamına gelmez. Bu belirtilerin çok daha sık görülen başka nedenleri olabilir. Önemli olan, belirtiyi küçümsememek kadar gereksiz kaygıya da kapılmadan nedenini araştırmaktır.

Sık Sorulan Sorular

Yumurtalık kanseri gaz ve hazımsızlık yapar mı?

Karında şişkinlik ve sindirim sistemine ait değişiklikler yumurtalık kanserinde görülebilir. Ancak gaz ve hazımsızlık çok sayıda daha yaygın nedene bağlı olabilir. Tek başına bu şikâyet kanser göstergesi değildir.

Yumurtalık kanseri sadece menopozdan sonra mı görülür?

Hayır. Yumurtalık kanseri farklı yaşlarda ortaya çıkabilir; ancak risk yaş ilerledikçe artar ve ACOG'ye göre vakaların çoğu menopoz sonrasında görülür.

CA-125 yüksek çıkarsa kesin olarak kanser mi vardır?

Hayır. CA-125 farklı kanserlerde ve bazı kanser dışı durumlarda da yükselebilir. Sonuç tek başına tanı koydurmaz; klinik bulgular ve diğer tetkiklerle birlikte değerlendirilir.

Belirti yokken yumurtalık kanseri için ultrason yaptırmak gerekir mi?

Ortalama riskli ve belirtisi olmayan kadınlarda rutin transvajinal ultrasonografinin yumurtalık kanserine bağlı ölümleri azalttığı gösterilmemiştir. Kişinin risk düzeyi farklıysa takip yaklaşımı da değişebilir.

Ailemde yumurtalık kanseri varsa belirtileri beklemek doğru mudur?

Hayır. Ailede yumurtalık veya ilişkili bazı kanserlerin bulunması kişisel risk değerlendirmesini değiştirebilir. Böyle bir öykü varsa yalnızca belirti ortaya çıkmasını beklemek yerine riskin bir kadın-doğum veya jinekolojik onkoloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi daha uygun olabilir.

Ailemde Yumurtalık(Over) Kanseri Var: Ben de Risk Altında mıyım?*

-ACOG – Ovarian Cancer

-NCI – Ovarian Cancer Screening

editör iletişim: originstudio.team@gmail.com